Türkiye genelinde 2026 yılının ilk yarısında gayrimenkul satışları geçen yılın aynı dönemine göre gerilerken, tapu harcı gelirlerinde dikkat çekici bir artış yaşandı. Uzmanlar, bu değişimin en önemli nedenlerinden birinin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hayata geçirilen yapay zekâ destekli MEVA (Mekânsal Veri Analiz Sistemi) olduğunu belirtiyor.
Gayrimenkul Satışları Yaklaşık Yüzde 10 Azaldı
Konut, arsa, tarla, iş yeri ve ticari taşınmazları kapsayan toplam gayrimenkul satış sayısı 2026 yılının ilk altı ayında 1 milyon 268 bin 950 olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı döneminde ise bu rakam 1 milyon 414 bin 382 seviyesindeydi.
Buna göre gayrimenkul satışları yıllık bazda yaklaşık yüzde 10,3 oranında geriledi.
MEVA Sistemi 81 İlde Devrede
Mayıs 2025 itibarıyla Türkiye’nin 81 ilinde tam kapasiteyle kullanılmaya başlanan MEVA Sistemi, tapuda beyan edilen satış bedellerini piyasa rayiçleri, emsal satışlar ve banka transferleriyle anlık olarak karşılaştırıyor.
Yapay zekâ destekli sistem sayesinde geçmişte sıkça karşılaşılan düşük bedel beyanlarının önüne geçilirken, kayıt dışı işlemlerin azaltılması ve vergi kayıplarının önlenmesi hedefleniyor.
Tapu Harcı Gelirlerinde Yüzde 75 Artış
Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, tapu harcı gelirlerindeki yükselişe dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
“2025 yılının ilk altı ayında 62 milyar 372 milyon TL seviyesinde olan tapu harcı geliri, 2026’nın aynı döneminde yaklaşık 109 milyar TL’ye ulaştı. Gayrimenkul satış adedi yaklaşık yüzde 10 azalmasına rağmen tapu harcı gelirlerinde yüzde 75’e varan artış yaşandı. Bu durum, işlem başına beyan edilen satış bedellerinin önemli ölçüde yükseldiğini gösteriyor.”
Özelmacıklı ayrıca son dönemde emlak vergisi matrahlarında yaşanan yüksek artışların da tapu harcı gelirlerindeki yükselişi desteklediğini ifade etti.
Yapay Zekâ Destekli Çapraz Denetim
MEVA Sistemi yalnızca tapuda beyan edilen satış bedellerini değil, Web Tapu üzerinden gerçekleştirilen işlemleri, bölgedeki emsal satışları ve piyasa fiyatlarını da analiz ediyor.
Riskli görülen işlemler yapay zekâ tarafından otomatik olarak işaretlenirken, denetimler ihbar beklenmeden dijital risk analizleriyle başlatılıyor.
Banka Transferleri de İnceleniyor
Yeni denetim sistemi kapsamında satış bedelleri banka hesap hareketleriyle de karşılaştırılıyor. Gelir İdaresi Başkanlığı ile Tapu ve Kadastro verileri ortak analiz edilirken, şüpheli işlemlerde alıcı ve satıcı “izaha davet” ediliyor.
Gerekli görülmesi halinde geriye dönük vergi incelemesi başlatılırken, eksik ödenen tapu harçları ve vergiler gecikme faiziyle birlikte tahsil ediliyor. Böylece kayıt dışı işlemlerin azaltılması ve vergi adaletinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
