Türkiye’de, iyileşen Covid-19 hastalarından tıbben bağışçı olmaya uygun olanların yüzde 95’i bağış yapıyor. DHA, dondurulmuş immün plazmaların gönüllü bağışçıdan, biyobankaya kadar uzanan yolculuğunu aşama aşama görüntüledi.
Sağlık Bakanlığı ve Türk Kızılayı işbirliğiyle şimdiye dek yaklaşık 65 bin iyileşen hasta ile temas kuruldu. 30 bine yakınına ulaşıldı; tıbbi kriterlere uygun olup olmadıklarına dair testler sürüyor. Testleri tamamlanan 1500 kişiye ise bağış yapmak üzere randevu verildi.
Salgının başından bu yana 5 binden fazla hastaya immün plazma nakli yapıldı. Şu anda ise Kızılay’ın eksi 40 derecelik biyobankalarında koruduğu yaklaşık 5 bin ünite immün plazma üç yıllık raf ömrü ile hem olası ikinci dalga için kullanılabilecek, hem de ihtiyaç halinde anında Türkiye’nin her yerindeki hastaya ulaştırılabilecek.
‘Bu hafta en çok talep Mardin’den geldi’
Kınık şunları söyledi: “Artık Türkiye’nin her yerindeki Covid hastasının immün plazma ihtiyacı anında karşılanabiliyor. Ancak başlarda daha çok büyük şehirlerde ihtiyaç duyulan immün plazmaya bugünlerde Güneydoğu illerimizde daha çok ihtiyaç oluyor. Örneğin bu hafta en çok Mardin’den talep oldu.”
Hem klinik araştırmaların hem de bakanlığın çalışmalarının immün plazmanın, Covid-19’a karşı en güçlü silahlardan bir tanesi olduğunu gösterdiğini belirten Kızılay başkanı süreci şöyle anlattı: “Bağış yapabilecek kriterlerdeki iyileşen hastalarımızla irtibat kuruyoruz ve randevu vererek merkezlerimize davet ediyoruz. Aferez sistemiyle bağışçıdan toplanan immün plazma bileşenleri daha sonra 200’er mililitre şeklinde küçük porsiyonlar şeklinde her bir hastaya takılabilecek klinik dozlara ayırıyoruz. Bir bağışçıdan ortalama 600 mililitre plazma toplanıyor yani bir kişiden ortalama üç ünite immün plazma elde ediliyor. Daha sonra bunlar gerekli testlere tabi tutuluyor ve uygun olanlar dondurularak biyobankalarımızda üç yıl boyunca saklanabiliyor.”
Değişen bazı tedavi protokolleri nedeniyle immün plazmaya ihtiyacın artabileceğini öngören Kınık şu bilgileri verdi: “Başlarda daha ağır durumdaki hastalara veriliyordu. Şimdi risk grubu hastalar (yani eşlik eden ciddi kronik rahatsızlıkları olanlar ve özellikle bağışıklığı düşük olanlar), henüz yoğun bakıma gitmeden, solunum sıkıntısı başlamadan, plazma tedavisi uygulanabiliyor. Bu da immün plazma kullanım miktarının artabileceği anlamına geliyor. Ama biz buna da hazırlıklıyız. İyileşmiş ve kriterlere uyan herkese ulaşmaya gayret ediyoruz.”
‘İki-üç kez bağış yapan var’
Bir kişinin birkaç kez bağış yapabildiğini de hatırlatan Dr. Kınık şu ifadeleri kullandı: “İki kez bağış yapan 560 bağışçımız, üç kez bağış yapan 435 bağışçımız, bir kez bağış yapan 2 bin 260 bağışçımız olmuş. Bunlar sadece Kızılay merkezine gelenler. Bir de pandemi hastaneleri ve diğer aferez merkezlerinde alınanlar da oluyor. Dolayısıyla toplam yaklaşık 5 bin civarında bağışçımızın bağış yaptığını söyleyebiliriz.”
